170  ΧΡΟΝΙΑ

                          ΓΕΝΙΚΟ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ

         

          Λέγεται συχνά –και όχι άδικα – ότι το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους (ΓΛΚ) αποτελεί την καρδιά της κρατικής μηχανής. Κι αυτό, γιατί, όπως η καρδιά, έτσι και το Γενικό Λογιστήριο είναι επιφορτισμένο, κυρίως, να ρυθμίζει την κυκλοφορία (διάθεση) του αναγκαίου οξυγόνου (αναγκαίων πιστώσεων)  στους φορείς του Δημοσίου για την ύπαρξη και λειτουργία τους.

          Η ιστορία του ανατρέχει στη σύσταση του νεώτερου ελληνικού κράτους. Όμως, και πριν από τη σύστασή του ελληνικού κράτους οι πρωτεργάτες για την αποτίναξη του τουρκικού ζυγού είχαν διείδει και επισημάνει την αναγκαιότητα μιας τέτοιας υπηρεσίας. Ήδη ο Ρήγας Φερραίος στο συνταγματικό σχεδίασμα που συνόδευε την Προκήρυξή του προς τους Έλληνες το 1797 έκανε λόγο για «Θησαυροφυλάκιον του  Έθνους», το οποίο χαρακτήριζε ως το «μεσαίτατον κέντρον των εισοδημάτων και των εξόδων της δημοκρατίας». Ανάλογες προβλέψεις υπάρχουν και στα συνταγματικά κείμενα της Α΄, Β΄ και Γ΄ Εθνικής Συνέλευσης μεταξύ των ετών 1222-1827.

Εν τω μεταξύ,με θέσπισμα του Βουλευτικού της 14.7.1824 ιδρύεται το Εθνικό Ταμείο, στο οποίο ανατίθεται η είσπραξη των δημοσίων εσόδων και η ενέργεια των πληρωμών. Για τη  διαχείριση του ταμείου προβλέπεται τριμελής επιτροπή. Επί Καποδίστρια (διάταγμα 133/3.2.1828) το Εθνικό Ταμείο μετονομάζεται σε Γενικό Ταμείο και θεσπίζονται νέες διατάξεις για την τήρηση των βιβλίων του, την είσπραξη των δημοσίων εσόδων και την πληρωμή των δημοσίων δαπανών. Κατά το διάστημα αυτό η διαχείριση των οικονομικών της χώρας ανατίθεται στην Επιτροπή της Εθνικής Χρηματιστικής Τράπεζας.

Επί της Αντιβασιλείας του Όθωνα ελήφθησαν δύο μεγάλης σημασίας νομοθετικά μέτρα που είχαν σχέση με τα δημόσια οικονομικά. Το ένα είναι η ίδρυση του Ελεγκτικού Συνεδρίου (1833) και το άλλο ο Οργανισμός των Δημοσίων Ταμείων (1834). Πάντως, σε καμιά περίπτωση δεν μπορεί να γίνει λόγος για τάξη και ευρυθμία στα δημόσια οικονομικά. Αυτό, άλλωστε, ομολογείται και στην αιτιολογική έκθεση του διατάγματος με το οποίο συνεστήθη το Γενικό Λογιστήριο. Συγκεκριμένα αναφέρεται ότι «…η συγκέντρωσις του Δημοσίου Λογιστικού, ήτις κατά το Διάταγμα της 6/18 Φεβρουαρίου 1834 εγείνετο μέχρι τούδε παρά τω Γενικώ Ταμείω, δεν ενεργείται ευστόχως…»

Η ίδρυση του Γενικού Λογιστηρίου.

Το Γενικό Λογιστήριο, συνεστήθη το 1842 με  διάταγμα της 17 Σεπτεμβρίου «Περί συστάσεως Γενικού Λογιστηρίου παρά τη Γραμματεία των Οικονομιών» που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ 23/6.10.1842. Στο άρθρο 1 του διατάγματος αυτού ορίζεται ότι «Συσταίνεται εντός της Ημετέρας επί των Οικονομικών Γραμματείας  Γενικόν Λογιστήριον υπό τας αμέσους διαταγάς του προϊσταμένου αυτής» και στη συνέχεια καθορίζονται οι αρμοδιότητες της νέας υπηρεσίας και ορίζεται το προσωπικό της. Αυτό αποτελείτο από 1 Διευθυντή, 2 Παρέδρους, 2 Υπουργικούς Γραμματείς α΄ τάξεως, 3 Υπουργικούς Γραμματείς β΄ τάξεως και 4 Γραφείς. Όμως κρίθηκε πολύ σύντομα ανεπαρκές κι έτσι το 1846 ο αριθμός των υπαλλήλων αυξήθηκε.

 Σημαντικός σταθμός στην ιστορία του Γενικού Λογιστηρίου και παράλληλα στη διοίκηση των δημοσίων εσόδων και τον έλεγχο των δημοσίων δαπανών απετέλεσαν το Διάταγμα της 15.10.1852 « προς εκτέλεσιν του περί λογιστικού νόμου…», το Διάταγμα της 15.10.1852 «περί της εσωτερικής υπηρεσίας του Γενικού Λογιστηρίου» και, ιδιαίτερα, ο νόμος ΣΙΒ΄ του 1851 «περί της διοικήσεως των δημοσίων εσόδων και εξόδων και περί  δημοσίου λογιστικού». Ο νόμος αυτός με ορισμένες τροποποιήσεις ίσχυσε μέχρι το 1969.

Με τα ανωτέρω νομοθετήματα ανετέθησαν σημαντικές αρμοδιότητες στο Γενικό Λογιστήριο πάνω σε θέματα διαχείρισης του δημοσίου πλούτου και εφαρμογής του δημοσίου λογιστικού. Ακόμη ανετέθη σ’ αυτό η κατάρτιση του ετήσιου προϋπολογισμού εσόδων-εξόδων του κράτους, η κατάρτιση του ετήσιου απολογισμού και η υποβολή αυτών στη Βουλή από τον Υπουργό Οικονομικών προς ψήφιση. Τέλος ρυθμίσθηκαν συστηματικά τα της εσωτερικής λειτουργίας του.

Με διατάγματα του 1864 και του 1866 το Γενικό Λογιστήριο αποτελεί ανεξάρτητη αρχή, με προσωπικό καθοριζόμενο με ιδιαίτερο νόμο, με δικό του πρωτόκολλο, και δικό του αρχείο. Τα εξερχόμενα, όμως, έγγραφα υπογράφονται από τον υπουργό Οικονομικών, ενώ ο Διευθυντής του Γενικού Λογιστηρίου υπογράφει με εντολή του Υπουργού Οικονομικών τα έγγραφα που περιέχουν προπαρασκευαστικές επί των υποθέσεων ενέργειες.

Το 1892 το Γενικό Λογιστήριο μετονομάζεται σε Γενική Διεύθυνση Δημοσίου Λογιστικού , αλλά το 1895 λαμβάνει ξανά το αρχικό του όνομα, ενώ στο Διευθυντή του απονέμεται ο βαθμός και ο μισθός του Γενικού Γραμματέα Υπουργείου. Το 1922 μετατρέπεται σε Υπουργείο του Θησαυρού, αλλά μετ’ ολίγον καταργείται το υπουργείο αυτό και το Γενικό Λογιστήριο διατηρείται ως γενική διεύθυνση.

Σημαντικοί για το Γενικό Λογιστήριο υπήρξαν και οι νόμοι 914/1917 και 4796/1930. Με τον πρώτο απ’ αυτούς συνεστήθησαν λογιστικά γραφεία στους δευτερεύοντες διατάκτες των πολιτικών υπουργείων, δηλ. στους Νομάρχες, ενώ με τον δεύτερο υπήχθη η έγκριση και η εκκαθάριση των δαπανών κάθε Υπουργείου στο Γενικό Λογιστήριο, προκειμένου ο Υπουργός Οικονομικών να έχει άμεση γνώση των πραγματοποιούμενων δαπανών και να ασκείται κατά τρόπο ενιαίο ο έλεγχος της πληρότητας και νομιμότητας των σχετικών δικαιολογιτικών.

Το 1912 προσκαλείται στην Ελλάδα ο Γενικός Οικονομικός Επιθεωρητής του Υπουργείου Θησαυρού της Ιταλίας F. Zapelloni, για να αναλάβει, ως Διευθυντής του Γενικού Λογιστηρίου, την αναδιοργάνωσή του. Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στη χώρα μας (1912-1915), ο Zapelloni πρόσφερε σημαντικές υπηρεσίες στην αναδιοργάνωση του Γενικού Λογιστηρίου, κυρίως με τις προτάσεις του που απετέλεσαν τη βάση πολλών μεταγενέστερων νόμων.

Κατά τη διάρκεια των 170 χρόνων ζωής του, το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους έχει προσφέρει αναμφίβολα σημαντικές υπηρεσίες στη χώρα μας και η ιστορία του συνδέεται άμεσα με τη δημοσιονομική ιστορία της Ελλάδας. Την προσφορά αυτή καλείται να συνεχίσει και σήμερα, εν μέσω επώδυνης κρίσης, με διευρυμένες μεν αρμοδιότητες και καλλίτερο μηχανολογικό εξοπλισμό, αλλά και με προσωπικό που έχει μειωθεί σημαντικά, έχει υποστή σοβαρή περικοπή αποδοχών και ζη με έντονη την αγωνία για το τί «τεύξεται η επιούσα». Πιστεύουμε ότι θα τα καταφέρει.

                                                                      Βασίλειος Γούλας

                                                                         τ. Δ/ντής ΓΛΚ