ΟΙ ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ, Ο ΕΝΙΑΙΟΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟΣ ΦΟΡΕΑΣ 

 ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ

                                                                         Βασίλειος Γούλας, τ. Δ/ντής  Συντάξεων στο ΓΛΚ

     Στα πλαίσια της αναμόρφωσης του ασφαλιστικού συστήματος η κυβέρνηση φαίνεται πως έχει αποφασίσει τη θέσπιση ενός (ενιαίου) εθνικού φορέα κοινωνικής ασφάλισης, με ένταξη σ’ αυτόν όλων των φορέων κύριας και επικουρικής ασφάλισης και εφάπαξ παροχών (διοικητική  ενοποίηση), μετά  από ουσιαστική ενοποίηση του υπάρχοντος καθεστώτος κοινωνικής ασφάλισης, χωρίς καμία εξαίρεση.

       Η απόφαση αυτή, κατά το μέρος που αφορά το Δημόσιο, δεν είναι, κατά την άποψή μου, συμβατή με το Σύνταγμα, καθ’ όσον από το συνδυασμό των διατάξεων της παρ. 2 του άρθρου 73’, της παρ. 4 του άρθρου 78 και των περιπτ. γ΄ και ε΄ της παρ. 1 του άρθρου 98 προκύπτουν τα ακόλουθα:

      (1) Το Δημόσιο, ως νομικό πρόσωπο,  ΑΠΟΝΕΜΕΙ (που σημαίνει κανονίζει και πληρώνει δια του Υπουργείου Οικονομικών-ΓΛΚ ) συντάξεις σε ορισμένες κατηγορίες προσώπων. Την εν λόγω αρμοδιότητα δεν μπορεί ο κοινός νομοθέτης να την πάρει απ’ αυτό και να την μεταφέρει σε Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης (ΦΚΑ), λόγω της κατίσχυσης του Συντάγματος έναντι οιουδήποτε άλλου νόμου.

     (2) Για τα νομοσχέδια που αφορούν τις συντάξεις αυτές, καθώς και τις συντάξεις των ΟΤΑ και άλλων ΝΠΔΔ που ακολουθούν το συνταξιοδοτικό καθεστώς του Δημοσίου, τηρείται ειδική διαδικασία, η οποία απαιτείται από το Σύνταγμα, ενώ δεν προβλέπεται η διαδικασία αυτή για τα νομοσχέδια που αφορούν συντάξεις ΦΚΑ. Δηλαδή, πριν ένα νομοσχέδιο συνταξιοδοτικού περιεχομένου κατατεθεί στη Βουλή, πρέπει να γνωμοδοτήσει επί του περιεχομένου του η Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου και η γνωμοδότησή της  κατατίθεται στη Βουλή μαζί με το νομοσχέδιο. Αυτό δεν ισχύει για τα νομοσχέδια που αφορούν συντάξεις των ΦΚΑ.                                

   (3) Η εκδίκαση των ενδίκων μέσων για διαφορές σχετικές με την απονομή των ανωτέρω συντάξεων υπάγεται στη δικαιοδοσία  του Ελεγκτικού Συνεδρίου, ενώ, αντίθετα, η εκδίκαση των διαφορών που απορρέουν από τις συντάξεις που απονέμουν οι ΦΚΑ,  υπάγεται στην αρμοδιότητα των διοικητικών δικαστηρίων.

    (4) Η απονομή των εν λόγω συντάξεων ρυθμίζεται μόνο με νόμο και δεν μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο νομοθετικής εξουσιοδότησης, όπως, αντίθετα, συμβαίνει στην περίπτωση των συντάξεων που απονέμουν οι ΦΚΑ,

     Αυτά και μόνο καθιστούν μη υλοποιήσιμη την πρόταση για υπαγωγή των συντάξεων του Δημοσίου στον προτεινόμενο ενιαίο ασφαλιστικό φορέα (με παράλληλη ενοποίηση  των συνταξιοδοτικών καθεστώτων).

      Πέραν, όμως, αυτών, υπάρχουν και άλλοι λόγοι που καθιστούν μη εφαρμόσιμη την εν λόγω πρόταση. Συγκεκριμένα:

     (α) Το Δημόσιο δεν είναι φορέας κοινωνικής ασφάλισης με την κυριολεκτική έννοια του όρου, γι’ αυτό και οι συντάξεις που χορηγεί, καίτοι αποσκοπούν στο σκοπό που αποσκοπούν και οι συντάξεις που χορηγούν οι ΦΚΑ, διέπονται από ειδικές διατάξεις.

   (β) Το Δημόσιο απονέμει, ως ύψιστη υποχρέωσή του, συντάξεις σε αναπήρους και θύματα πολέμου, καθώς και σε αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης, όπως, επίσης, και τιμητικές-προσωπικές συντάξεις (σε εξαιρετικές περιπτώσεις), χωρίς  οι δικαιούχοι αυτοί να έχουν διατελέσει ποτέ ασφαλισμένοι στο Δημόσιο. Τέτοιες συντάξεις δεν χορηγούν οι ΦΚΑ, γιατί  είναι έξω από το πνεύμα και το σκοπό τους, αφού βασική προϋπόθεση σ’ αυτούς για τη χορήγηση σύνταξης είναι η ύπαρξη ασφαλιστικού δεσμού.

   (γ) Το καθεστώς, το οποίο διέπει τις συντάξεις που χορηγεί το Δημόσιο στους δημοσίους υπαλλήλους (πολιτικούς και στρατιωτικούς) δεν μπορεί σε πολλά σημεία να ταυτιστεί (ενοποιηθεί) με το καθεστώς των ΦΚΑ, γιατί πρόκειται για διαφορετικές περιπτώσεις που συνεπάγονται και διαφορετική μεταχείριση. Για παράδειγμα: Στο  Δημόσιο έχουν θεσπισθεί ορισμένες αυστηρές διατάξεις, η παράβαση των οποίων συνεπάγεται απώλεια του συνταξιοδοτικού δικαιώματος για τον παραβάτη δημόσιο υπάλληλο. Τέτοιες περιπτώσεις είναι π.χ. η  αδικαιολόγητη αποχή του υπαλλήλου από τα καθήκοντά του ή η απόταξη του στρατιωτικού για λιποταξία.  Το ίδιο ισχύει και  όταν οι δικαιούχοι σύνταξης από το Δημόσιο καταδικασθούν αμετάκλητα σε ποινή κάθειρξης για κλοπή, πλαστογραφία, απάτη, δωροδοκία κλπ. για αδικήματα που στρέφονται κατά του Δημοσίου ή των ΝΠΔΔ. Η απώλεια, μάλιστα, της σύνταξης επέρχεται ακόμα και όταν η αμετάκλητη καταδικαστική απόφαση εκδοθεί, ενώ ήδη ο δικαιούχος έχει πάρει τη σύνταξή του.

    Τέτοιες διατάξεις δεν υπάρχουν στους ΦΚΑ, γιατί οι ασφαλισμένοι σ΄ αυτούς απλώς συνδέοντα ασφαλιστικά με τον φορέα τους, ενώ οι δημόσιοι υπάλληλοι  τελούν σε υπαλληλικό δεσμό με το Δημόσιο που τους συνταξιοδοτεί.  Δεσμό, ο οποίος συνεπάγεται όχι μόνο δικαιώματα (μισθοδοσία, συ-νταξιοδότηση), αλλά και σωρεία υποχρεώσεων έναντι αυτού, ως νομικού προσώπου, και του κοινωνικού συνόλου, γενικότερα, που τους μισθοδοτεί.